LEADER als kans voor ondernemers
LEADER is een Europees subsidieprogramma dat zich richt op de ontwikkeling van plattelandsgebieden. LEADER staat voor Liaison Entre Actions de Développement de l'Economie Rurale. Op de Zuid-Hollandse Eilanden werken inwoners, ondernemers, overheden en Europa samen om de leefbaarheid en economie in de regio te versterken.
Het programma ondersteunt lokale initiatieven en projecten die bijdragen aan een vitaal platteland op de lange termijn. Kenmerkend voor het programma is de aanpak vanuit de gemeenschap: een lokale groep betrokkenen bepaalt samen de koers en legt deze vast in een ontwikkelstrategie.
De LEADER-aanpak bestaat in Nederland al ruim 30 jaar. Sinds 2024 is het programma in vernieuwde vorm van start gegaan op de Zuid-Hollandse Eilanden voor de programmaperiode 2023-2027. LEADER Zuid-Hollandse Eilanden wil samen met inwoners van het gebied, het bedrijfsleven en de overheid de kansen benutten die de regio te bieden heeft. Daarvoor is gezamenlijk een Lokale Ontwikkelingsstrategie (LOS) opgesteld met vier pijlers: Stimuleren innovatie in de landbouw, uitbreiden/vernieuwen van toeristisch-recreatieve voorzieningen, ontwikkeling duurzaam en biodivers landschap en stimuleren duurzame ontwikkeling op het gebied van leefbaarheid en klimaat.
Ontwikkeling van het gebied
De ontwikkelingsstrategie voor de Zuid-Hollandse Eilanden is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met inwoners, ondernemers, organisaties en overheden uit de regio. Het gaat om de eilanden Goeree-Overflakkee, Voorne-Putten en Hoeksche Waard. Het doel is om het gebied aantrekkelijk en toekomstbestendig te houden, met oog voor zowel economie als leefbaarheid. Door de ligging nabij Rotterdam staat het gebied onder druk van ontwikkelingen zoals woningbouw, infrastructuur en recreatie. Juist daarom is gekozen voor een aanpak waarbij de regio zelf de koers bepaalt, volgens de LEADER-methode.
Diverse projecten
Het huidige LEADER-programma loopt van 2023 tot en met 2027. Halverwege de looptijd is het moment om de balans op te maken en te kijken waar bijsturing nodig is. In de eerste helft van de periode zijn elf projecten ingediend. Het gaat om uiteenlopende initiatieven die bijdragen aan leefbaarheid, samenwerking en innovatie in de regio. Daarmee wordt zichtbaar dat er op de Zuid-Hollandse Eilanden volop ideeën leven om het gebied sterker en toekomstbestendiger te maken.
Tegelijk laat de evaluatie zien dat nog niet alle partijen de weg naar LEADER weten te vinden. Met name dorpsraden, scholen, stichtingen en verenigingen blijven achter, terwijl juist zij vaak beschikken over waardevolle initiatieven voor de regio.
Camping ’t Weergors in Hellevoetsluis laat zien hoe LEADER-ondersteuning in de praktijk werkt. De familiecamping, al 60 jaar een begrip in de regio, wil zich verder ontwikkelen met oog voor natuur en duurzaamheid. Uitbreiding bleek echter lastig door onder meer netcongestie en vergunningstrajecten. Met steun van LEADER kiest ondernemer Arda Riedijk voor een andere aanpak. Op een nieuw stuk terrein worden pilots uitgevoerd met duurzame, off-grid accommodaties en kampeerplekken. Daarmee wordt onderzocht hoe toerisme en natuur beter gecombineerd kunnen worden, terwijl tegelijkertijd wordt ingespeeld op de groeiende vraag naar duurzaam recreëren. Het project draagt daarom niet alleen bij aan de ontwikkeling van camping 't Weergors zelf, maar ook aan innovatie en kennisdeling binnen de toeristische sector op de Zuid-Hollandse Eilanden. Samenwerking vormt de basis van de LEADER-aanpak. Dat geldt zowel voor samenwerking tussen sectoren, zoals landbouw, natuur en recreatie, als tussen de verschillende eilanden. Daarnaast speelt innovatie een belangrijke rol. Projecten moeten aansluiten bij nieuwe ontwikkelingen en kunnen zowel technologisch als sociaal of maatschappelijk vernieuwend zijn, bijvoorbeeld door nieuwe samenwerkingen of initiatieven die nog niet eerder in de regio zijn toegepast.
Wie kan subsidie aanvragen?
LEADER-subsidie is toegankelijk voor ondernemers, inwoners en organisaties in de regio. Voor ondernemers biedt het kansen om innovatieve of duurzame initiatieven op het platteland te ontwikkelen, bijvoorbeeld op het gebied van recreatie, streekproducten of vergroening. Ook inwoners en maatschappelijke organisaties kunnen een aanvraag indienen, mits hun initiatief bijdraagt aan een sterker en toekomstbestendig platteland.
De LEADER-subsidie varieert afhankelijk van de omvang en kwaliteit van het project. Kleine projecten ontvangen minimaal € 5.000 en hebben doorgaans een subsidiepercentage van 80% (tot € 25.000). Voor reguliere projecten kan de subsidie oplopen tot € 120.000 en voor excellente projecten tot € 240.000. In de basis bedraagt het subsidiepercentage 50%, maar dit kan stijgen naar 60% wanneer sprake is van een eilandoverstijgend initiatief met partners van meerdere eilanden. Van een excellent project is sprake wanneer op alle beoordelingscriteria minimaal 70% wordt gescoord.
