Wat draagt de boog? De sluitsteen

Volgens Wikipedia is een sluitsteen ‘een vaak zorgvuldig behakte steen, aangebracht in de top van een boog of op de ontmoetingsplaats van enkele ribben in de top van een ribgewelf. Wanneer de sluitsteen doorhangt, wordt de term druiper gebruikt. Wanneer een sluitsteen in een gewelf ver naar beneden hangt, spreekt men van een Mariakroon.’

De sluitsteen, of capstone, is het laatste onderdeel dat tijdens de bouw wordt geplaatst en alle stenen op hun plaats houdt, zodat de boog het gewicht kan dragen. Een sluitsteen staat niet alleen voor een technisch hoogstandje, maar ook voor het element dat alles bijeenhoudt en voltooit.

Van eenvoud tot kunstwerk
Er bestaand veel eenvoudig uitgevoerde en louter functionele sluitstenen, maar er zijn ook ware kunstwerken. Bijvoorbeeld wanneer een rijke familie het wapen van de familie in de boog liet maken. Zulke stenen worden soms te koop aangeboden. Zo vonden wij ter voorbereiding op dit artikel een geweldig historisch Frans familie steenstuk uit een muur. Dit ‘decoratief architectonisch element’ wordt voor een kleine 6.000 euro aangeboden.

Catharijnekerk
Een bezoekje aan de website van het streekarchief Voorne-Putten leert dat de St. Catharijnekerk veel mooie sluitstenen herbergt. Zo is er bijvoorbeeld een met een afbeelding van een bloem of rozet te zien. Een andere sluitsteen heeft een afbeelding van Christus met de tekst Salvator Mundi, ‘redder van de wereld’, of bevat een afbeelding van het heraldisch wapen van de familie Cleyburgh.

Van eenvoudig tot prachtig
Als oplettende kijker kun je ook in Hellevoetsluis heel wat sluitstenen ontdekken. Begin een fietstochtje maar eens in de Kerkstraat en rij dan via de Opzoomerlaan en Rijksstraatweg naar Nieuwenhoorn. Je komt dan zeker een tiental sluitstenen tegen, de één functioneel, de ander met een mooie beeltenis. Zeker in de zogenaamde ontlastingsbogen boven ramen zijn de eenvoudige sluitstenen te vinden. Er bestaan ook veel sluitstenen met een jaartal erin gekerfd. In de moderne architectuur vervult de sluitsteen vaak een symbolische rol en symboliseert hij het idee van eenheid en kracht.

Het woord sluitsteen wordt ook symbolisch gebruikt. Toen het door de Gebroeders Kraaijvanger ontworpen pand van Jungerhans aan het Binnenwegplein in Rotterdam in 1953 was geopend viel in de Nieuwe Brielsche Courant te lezen: “Woensdag heeft de burgemeester van Rotterdam deze wit-glanzende sluitsteen tussen twee werelden (Coolsingel-Bank en winkelcentrum Binnenweg) officieel in gebruik gesteld.” En als onze wethouder financiën stelt dat de OZB de sluitsteen van de gemeentelijke begroting is, dan weet u voortaan wat daarmee wordt bedoeld.