Publieke dienstverlening
Algemeen‘De burger moet wennen aan minder goede dienstverlening’, kopte de NRC vorige week. Het sloeg op het nieuws dat de NS heeft besloten om volgend jaar 10 procent minder treinen te laten rijden. Vanwege het personeelstekort en door de verliezen die vanaf de uitbraak van Corona zijn opgelopen. Het aantal reizigers is bij lange na nog niet op het peil van 2019, omdat mensen meer thuis blijven werken en weer vaker de auto pakken. Ook in het busvervoer, de metro en kleinere spoorlijnen wordt bezuinigd en worden de kaartjes duurder. Dat laatste is natuurlijk onverstandig. Het zorgt ervoor dat nog meer mensen het openbaar vervoer gaan mijden en dat je in volgende jaren weer alles uit de kast moet halen om mensen uit de auto te krijgen. Het leidt bovendien tot meer milieuschade en economische kosten vanwege de langere files. Van Rijk en provincies als concessieverleners mag verwacht worden dat men meehelpt het OV-aanbod overeind te houden. Als een noodzakelijke investering in de toekomst. En om ervoor te zorgen dat ook mensen zonder auto voor lage kosten naar werk en school kunnen blijven reizen.
De dreiging van afnemende dienstverlening speelt ook in andere sectoren van de (semi) publieke diensten. Zoals in de zorg, het onderwijs of andere basisvoorzieningen. Overal wordt het aanbod ingeperkt en groeien de wachttijden. Met als gevolg uitstelde operaties en minder ambulante hulp bij mensen met een chronische hulpvraag. Bij uitgestelde zorg zullen de zorgkosten bij latere behandeling toenemen. Familieleden moeten weer meer mantelzorg verlenen, maar dat leidt tot minder mensen die voor de arbeidsmarkt beschikbaar zijn. Zo kom je door bezuinigingen op de dienstverlening in een spiraal naar beneden.
De personeelskrapte is niet alleen een demografisch probleem. We zullen veel meer in de publieke diensten moeten investeren. Is de publieke sector creatief en flexibel genoeg voor verbeteringen van arbeidsprocessen en arbeidsvoorwaarden? Winst is er ook te halen door het niet-productieve deel van onze bevolking actiever naar werk te begeleiden. Denk aan mensen met een arbeidsbeperking en asielzoekers met een verblijfsvergunning. De vaak overbodige bureaucratie en administratieve taken - het gevolg van doorgeslagen marktwerking en verzakelijking - kunnen worden teruggedrongen. De professional in de zorg en het onderwijs kan weer meer autonomie toevertrouwd krijgen. Investeren dus in meer arbeidsplezier en publieke organisaties die alles uit de kast halen om het werken daar aangenaam te maken. Dat we soms nog iets langer moeten wachten dan ons lief is, zullen we dan op de koop toenemen.
