Diefje op Brielse kermis werd gedecoreerde oorlogsheld

Nooit had Cor Beekman, op zijn twaalfde veroordeeld wegens diefstal op de Brielse kermis, kunnen vermoeden dat ruim tachtig jaar na zijn dood een boek over hem zou worden geschreven. 

Maar afgelopen week verscheen er toch een boek over Cornelis Johannes Beekman onder de titel ‘De stoker van de Beursplein’. Het verhaal is opgehangen aan het opmerkelijke leven van Beekman. Daarmee is wederom één van Brielles zonen vereeuwigd.

Bij het ‘Monument voor de Gevallenen’ in Brielle, opgericht ter nagedachtenis aan alle medeburgers die tijdens de bezetting door oorlogshandelingen zijn omgekomen, staat de naam te lezen van Cornelis Johannes Beekman, ‘Stoker s.s. Beursplein, † Atl. Oceaan’.

Het stoomschip ‘Beursplein’ verging op 26 februari 1941 tijdens ‘één van de meest succesvolle Duitse aanvallen op zee’. Elf schepen gingen ten onder en zes raakten beschadigd. Het boek beschrijft de laatste reizen van de Beursplein alsmede de aanval op het konvooi waar het stoomschip in voer.

Deelen, de schrijver, dook diep in het leven van de grootvader van zijn echtgenote. Het leverde bijzondere ontdekkingen op. Beekman bleek een man met een verhaal, veelzijdiger en verrassender dan je zou verwachten. Het resultaat is een boek dat gebaseerd is op historische feiten, dat een aanvulling is op de geschiedschrijving en dat ook nog eens lezenswaardig is. Deelen weet feitelijke gegevens zodanig weer te geven, dat het geen saaie opsomming wordt maar een logisch en verhalend geheel.

De lezer volgt Beekman vanaf zijn aanmonstering op de ‘Schieland’ in mei 1940 tot het moment van de aanval op de Beursplein. Dan wordt teruggegrepen op Beekmans jeugd in Brielle, zijn opleiding bij de marine, zijn reizen naar de Oost, zijn huwelijken en zijn leven in Rotterdam. Het was allemaal in beeld te brengen aan de hand van documenten en overleveringen. Net als zijn afkomst en zijn familie met muzikale inslag.

Met Beekman vaart de lezer richting Philadelphia, Halifax en Liverpool tot het konvooi stuit op de U-47, de onderzeeër van Duitslands beroemdste duikbootkapitein. Maar niet alleen de aanval op de veertig schepen wordt beschreven in details die nog nooit zijn samengebracht in één verhaal. Er was meer. Beekman werd betrapt bij een klein vergrijp op de Brielse Kermis in 1897, een daad die hem vijf jaar lang deed belanden in een rijksopvoedingsgesticht. Deelen wist onwaarschijnlijk veel details boven te halen van deze donkere periode waaronder veel jongens hebben geleden eind 19e eeuw, vaak vanwege een vergrijp waarvoor je tegenwoordig niet eens bij Bureau HALT terechtkomt.

Deelen schetst bovendien een realistisch beeld van de Brielse kermis rond de eeuwwisseling waarbij de lezer bijna de lucht ruikt en de geluiden hoort.

Straatmuzikant
Beekmans vader was eind negentiende eeuw een bekende straatmuzikant in Brielle, al stond hij ook om andere zaken bekend, getuige een krantenbericht uit 1888: ‘Jl. Donderdag avond, circa 7 ure, werd ten nadeele van den landbouwer W. Scheijgrond te Vier-Polders een achttal eenden ontvreemd. De dader, de welbekende Gerardus Hendrikus Beekman, zal voor dit feit eerstdaags ter verantwoording worden geroepen.’

Cor Beekman werd in 1884 aan de Dijkslop geboren en groeide op in Brielle. Dit aspect bepaalt een groot deel van het boek. Veel historische en wetenswaardige feiten - en niet de standaard bekende - komen voor het voetlicht en geven een beeld van het bestaan in Den Briel rond de eeuwwisseling. Ook diverse personen komen weer tot leven. 

Daar komt bij dat in Hellevoetsluis een marinebasis was, een feit dat van belang blijkt in het geheel.

Cor Beekman, een eenvoudige jongen uit Brielle, reisde de hele wereld over. Reizen zat in zijn bloed, zijn vader en grootvader reisden ook. Zijn overgrootvader kwam uit Duitsland, zijn grootmoeder kwam uit Rusland, zijn broers reisden…. Wie hem wil volgen, begint in Brielle.

Onderscheiding
Net zo min als vaststaat dat Beekman echt het diefstalletje op zijn geweten had of dat hij slechts op de uitkijk stond, was hij ook niet echt een oorlogsheld. De vaarplicht dwong zeevarenden tijdens de oorlog te blijven varen omdat ze gerekend werden tot ‘burgerdienstplichtigen’. De schepen en hun bemanningen werden ingezet voor het verschepen van troepen, wapens, olie en andere grondstoffen, om zo een bijdrage te leveren aan de geallieerde oorlogsinspanning.

De decoratie werd als oorlogsherinneringskruis dan ook meestal postuum uitgereikt. Het boek is geschreven als herinnering aan Beekman en alle mensen die op zee omkwamen.

Een honderdtal namen van mensen die een rol speelden in het leven van Beekman wordt uit de vergetelheid gevist, waar bij sommigen een gedetailleerd persoon verschijnt. Een beeld van mensen die allang vergeten waren. Daarmee wordt het boek een waardevol tijdsdocument en interessant voor velen. Plaatsen als Brielle, Rotterdam, Doetinchem, Alkmaar. Swansea, Halifax, Suez, Port Said en Batavia. Historische feiten, vergeten gebeurtenissen, diepzinnige overpeinzingen. Beekman leefde in een periode die werd gekenmerkt door eigen ideeën, ontdekkingen en gebeurtenissen, zoals wij allen leven in onze tijd. Het is dan ook een verhaal waarin de lezer altijd iets herkent. De foto’s en afbeeldingen die het verhaal ondersteunen, maken het boek tot een mooi tijdsbeeld. Een uitgebreid namenregister is in het boek opgenomen. Deelen hoopt op reacties van nabestaanden.

‘De stoker van de Beursplein’ verscheen in hardcover bij uitgeverij IkVerhaal uit Sliedrecht, telt 364 pagina’s (inclusief kleurenkatern, bijlagen en naamregister) en kost € 24,95.

Het ISBN nummer is 978-90-8345-643-0.

De site destokervandebeursplein.com biedt zeventig achtergrondartikelen met alleraardigste informatie en achtergrondartikelen.