Hartfalen treft half miljoen mensen, onderzoek en bewustwording nodig

Regio - Er moeten meer middelen beschikbaar komen voor onderzoek naar betere behandeling van hartfalen en het opsporen van ruim 250 duizend mensen die aan deze ernstige ziekte lijden maar dit zelf niet weten. Die oproep doet de Hartstichting samen met onderzoekers, artsen en verpleegkundigen verenigd in netwerkorganisatie Dutch CardioVascular Alliance en het Netherlands Heart Institute tijdens de Nationale Hartfalenweek.   

In Nederland hebben 240 duizend mensen de diagnose hartfalen, een sluipende ziekte waarbij zonder behandeling het hart steeds verder achteruitgaat. In de meeste gevallen is deze ziekte niet te genezen. Het aantal mensen met hartfalen zal de komende jaren alsmaar toenemen. Daarnaast zijn er naar schatting nog eens 255 duizend mensen die wel klachten van hartfalen hebben, maar bij wie deze ernstige aandoening nog niet is vastgesteld. Zij krijgen dus geen behandeling en worden alsmaar zieker. Iedere dag sterven er 22 mensen aan hartfalen. Ruim een derde van de patiënten overlijdt binnen een jaar na de eerste ziekenhuisopname, 65 procent binnen vijf jaar. Veel voorkomende klachten bij hartfalen zijn kortademigheid, vermoeidheid, en dikke enkels of voeten door het vasthouden van vocht. Uit onderzoek blijkt dat mensen deze klachten niet altijd serieus nemen, ze wijten het al snel aan stress of de leeftijd. Hierdoor gaan zij te laat of zelfs niet naar een dokter.  

“Belangrijkste om te weten van hartfalen is dat als we deze ziekte vroeg herkennen, we nog veel schade en klachten kunnen voorkomen”, stelt cardioloog prof. dr. Steven Chamuleau, hoofd afdeling cardiologie Amsterdam UMC en voorzitter van Deltaplan Hartfalen. “Helaas gebeurt dat nog onvoldoende. Het is niet normaal, als je veertig of vijftig bent en benauwd wordt van traplopen. Ook niet als je veel zorgen of een paar drukke weken hebt. Meet minstens een keer per jaar je bloeddruk en blijf met een hoge bloeddruk niet rondlopen. Zeker niet, als je weet dat bijvoorbeeld je vader of moeder ook hartfalen heeft of heeft gehad.”  

Mini-symposium Hartfalen
De Nationale Hartfalenweek 2025 (Deltaplan Hartfalen) is van 14 t/m 20 april 2025. In die week organiseert de vakgroep Hartfalen-Cardiologie van het Erasmus MC Hart en Vaat Instituut op woensdagavond 16 april aanstaande een mini-symposium Hartfalen voor patiënten, hun familie en mantelzorgers, voor zorgprofessionals zoals huisartsen, praktijkondersteuners en fysiotherapeuten. Iedereen die geïnteresseerd is, is welkom.

“Het wordt geen droog medisch verhaal,” zegt een van de betrokken cardiologen Robert van den Boon werkzaam bij Erasmus MC, Rotterdam. “We willen het vooral praktisch en herkenbaar maken. Mensen hebben veel vragen: wat mag ik nog eten? Kan ik blijven sporten? Wat zijn mijn mogelijkheden als behandeling niet meer werkt? Daar gaan we tijdens dit symposium duidelijk op in.”

Tijdens de bijeenkomst spreken verschillende zorgverleners, waaronder hartfalenverpleegkundigen, een diëtist, een fysiotherapeut en een specialist op het gebied van palliatieve zorg. Volgens de cardioloog is dat belangrijk, omdat hartfalen een breed spectrum aan zorgvragen oproept.

“Veel mensen denken bij hartfalen aan een hartinfarct, maar het is echt iets anders. Het betekent dat het hart niet krachtig genoeg pompt om het lichaam van voldoende zuurstof en voedingsstoffen te voorzien,” legt hij uit. “Dat kan komen doordat het hart verzwakt is, maar ook doordat het stijver is geworden en zich niet goed meer vult. De reden voor hartfalen kan verschillende oorzaken hebben.”

“Wat veel mensen niet weten, is dat hartfalen eigenlijk een stille epidemie is,” zegt cardioloog Van der Boon. “Het aantal mensen dat ermee leeft groeit snel, vooral door de vergrijzing. Maar nog zorgelijker: er loopt een grote groep rond met klachten die niet worden herkend als hartfalen. Die mensen krijgen dus ook geen behandeling, terwijl dat wél het verschil kan maken in kwaliteit van leven én levensduur.”

Het minisymposium maakt deel uit van de landelijke campagne. In alle provincies organiseren zorginstellingen en zelfs gemeenten activiteiten. Ook in de regio Rijnmond zijn er diverse initiatieven, zoals bij het Franciscus Gasthuis en het Spijkenisse Medisch Centrum.
Tot slot benadrukt de cardioloog het bredere maatschappelijke belang: “Hartfalen heeft niet alleen medische impact, maar beperkt mensen ook in hun sociale leven, werk en zelfredzaamheid. Het is belangrijk dat ook gemeenten en beleidsmakers het op de agenda zetten en aandacht hieraan besteden.”

Het mini-symposium is op woensdag 16 april van 17.00 - 20.45 uur, Collegezaal 1, Erasmus MC Rotterdam, inclusief hapjes en drankjes. Gratis deelname. Inschrijven kan kan ook via deze link: https://www.erasmusmc-events.nl/nl/evenementen/43/mini-symposium-hartfalen-16-april. Via mail hartenvaatinstituut@erasmusmc.nl of via 06-50008279.